Umysł i jego rola

niedziela, 30 marca 2025

Czy umysł jest sterowany?

Aby w najprostszy sposób przekazać Ci jedną z najistotniejszych informacji, posłużmy się przykładem telewizora z pilotem. Ludzki umysł jest w tym przykładzie analogią telewizora. Istnieje również pilot do niego. Obsługująca go ręka jest niewidoczna dla obserwujących. Co więc przełącza kanały w umyśle człowieka? Otóż robi to on sam. Schematy i programy działają na niego, ponieważ to on podejmuje decyzję o tym, żeby według nich działać.

Umysł jest kompatybilny z pilotem, ale niejako to on sam przełącza się na konkretne programy bez jego użycia. Umysł i człowiek to dwaj odrębni gracze. Można interpretować to na dwa sposoby: wprawdzie grają oni w tę samą grę, ale grają przeciwko sobie. Dzieje się tak, gdy patrzy się na tę grę od środka, z pozycji jednego z graczy. Patrząc z perspektywy widowni, czyli z zewnątrz, można ten obraz interpretować jako jedną grę do jednego celu i można ją wtedy postrzegać jako całość. Od poziomu świadomości gracza zależy, jaką interpretację on przyjmie. Możesz grać przeciwko komuś albo grać wspólnie z nim.

Poznaj funkcje umysłu

Umysł wymaga przyjrzenia się mu i poznania jego licznych funkcji. Jednym z jego zadań jest utrzymanie nas przy życiu. Wtedy działa on niejako niezależnie od nas, decydując o tym, co w danym momencie jest konieczne, by zadbać o nasze przetrwanie. Wtedy przejmuje on nad nami kontrolę i steruje ludzkim ciałem. Warto zastanowić się nad tym, jakie instynktowne mechanizmy są uruchamiane przez umysł, gdy według niego wymaga tego sytuacja. Czy i jak możemy na nie wpływać? Na które mamy wpływ a które zachodzą w korelacji z naszym wyuczonym i schematycznym działaniem?

Tutaj chodzi o rozróżnienie, w jakich sytuacjach umysł przejmuje nad nami kontrolę, bo nie dopuszcza do utraty naszego bezpieczeństwa lub życia a w jakich steruje on nami. Chodzi o zauważenie, czy sytuacja wymaga, aby umysł przejął kontrolę, czy jednak moglibyśmy świadomie pokierować swoimi reakcjami i działaniami. Na przykład, gdy człowiek się topi, mózg uruchamia instynkty, które działają w celu przetrwania. Ale czym innym jest nawykowe uciekanie przed sytuacjami nie zagrażającymi życiu, gdy człowiek wyolbrzymia ich znaczenie a umysł reaguje nieadekwatnie i na wyrost. To są momenty, w których to człowiek powinien mieć kontrolę nad swoim zachowaniem a nie zachowywać się automatycznie i bez kontroli.

To, co opisane powyżej, prowadzi do zrozumienia, że umysł jest cały czas aktywny i w gotowości. Możemy wpływać na jego wyciszenie dając mu sygnał, że jesteśmy bezpieczni. Osiągamy to redukując nawykowe myśli dotyczące strachu i często bezpodstawnego zamartwiania się o przyszłość. Szczególnie, jeśli w danej chwili nie ma ku temu przesłanek, że moglibyśmy znajdować się w sytuacji, która nam bezpośrednio zagraża.

Jak pracować z umysłem?

Umysł cały czas pracuje i próbuje łączyć elementy w wątki, wątki w historie. Wyciszenie tego wymaga naszego zaangażowania i pracy, przynajmniej w początkowej fazie wodospadu myśli. Dlatego zrozumienie działania umysłu i jego roli jest fundamentalne, by umiejętnie kierować jego funkcjami i wytworzyć z niego naszego sprzymierzeńca. To doskonałe narzędzie w wielu sytuacjach, w których umysł potrafi zareagować szybciej niż człowiek, w celu utrzymania jego dobrostanu. Ale dotyczy to głównie sytuacji nieprzewidywalnych, wynikających nagle, gdzie czas na reakcję jest ograniczony. W pozostałej części przypadków umysł powinien służyć nam głównie do komunikacji i sprawnego funkcjonowania w życiu codziennym.

Na pewne funkcjonalności umysłu możemy wpływać poprzez ich zrozumienie i świadome ich wyciszenie oraz dostosowanie do naszych potrzeb w danym momencie. Możemy uczyć siebie a poprzez to uczyć umysł reagować spokojniej, bardziej harmonijnie i w sposób stonowany. Chodzi o to, by umysł nie aktywował się częściej, niż to konieczne a podczas pozostałego czasu pracował w trybie wyciszenia. To pozwala nam przywrócić większą kontrolę i sprawczość w życiu codziennym. Umysł nie lubi pustki, nie rozumie jej, więc będzie ją automatycznie wypełniał, jeśli to my nie nauczymy się wypełniać tych luk naszym świadomym spokojem i brakiem potrzeby bycia aktywnym. Jeśli tych pustych miejsc, niezagospodarowanych naszą świadomością jest dużo, to umysł będzie te przestrzenie wykorzystywał do swojej aktywności, często na niekorzyść człowieka.

Kiedy poddajemy się myślom i płyniemy z nimi, nie zawsze możemy się przyjrzeć naszemu umysłowi ani jego wpływowi na nas. Dzieje się tak, bo umysł jest integralną częścią nas i nie myślimy o nim w kategoriach oddzielnego bytu, nie potrafimy oddzielić umysłu od siebie. Ciekawym ćwiczeniem może być spojrzenie na umysł jako na odrębną od nas jednostkę i jego obserwacja z pozycji neutralnego obserwatora. Kiedy czujemy, że współpracuje on z nami harmonijnie? W jakich sytuacjach się to dzieje? Co wtedy odczuwamy, jakie jest nasze samopoczucie?

Umysł jako doradca

Nauka odróżniania świadomej aktywności umysłu działającej na naszą korzyść od tej, która wydarza się poza naszą kontrolą i świadomością, może wprowadzić diametralne zmiany w naszym życiu. Istotną kwestią jest również, że umysł generuje emocje. Czy wystarczająco uważnie przyglądamy się im? Czy nie mylimy ich z uczuciami? Uczucia człowiek utożsamia ze sobą, ponieważ je odczuwa. Natomiast czym innym są emocje jako reakcja na sytuacje. Warto zauważyć, że czasami reakcje bywają nieadekwatne do sytuacji.

Umysł jest dobrym doradcą, jak przyjaciel, ale nie oznacza to, że zawsze musimy podążać za jego radą. Decydujmy sami o tym, jakie są nasze wybory oraz wynikające z nich działania. Inaczej schematy i programy umysłu, często nie nasze własne, ale przejęte od innych, decydują za nas. To umożliwia ocenę, czy w danej chwili umysł działa na naszą korzyść, czy raczej podążanie za nim może doprowadzić nas do miejsca, w którym nie chcemy być.

Naucz umysł pracować dla Ciebie a nie przeciwko Tobie. Upewnij się, z kim rozmawiasz, gdy rozmawiasz ze sobą i czy Twoje myśli są naprawdę Twoje.